घनश्याम आंबोकर प्रतिनिधी, मिरा-भाईंदर
जागतिक हवामान बदल (Climate Change) आणि ‘एल निनो’सारख्या नैसर्गिक घटकांमुळे पावसाचे चक्र कमालीचे अनिश्चित झाले आहे. भविष्यात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडल्यास धरणांमधील पाणीसाठा आटू शकतो आणि शहराला गंभीर जलसंकटाचा सामना करावा लागू शकतो. हीच संभाव्य पाणीटंचाई लक्षात घेऊन मिरा-भाईंदर महानगरपालिकेने शहरातील नागरिकांना आतापासूनच सतर्क राहण्याचा इशारा दिला आहे. “पावसाचे पाणी अडवा, जमिनीत मुरवा” असे आवाहन करत महापालिकेच्या पाणी पुरवठा व मलनि:सारण विभागाने शहरातील सर्व सोसायट्या आणि आस्थापनांना ‘वर्षाजल संधारण’ (Rain Water Harvesting) प्रणाली तातडीने कार्यान्वित करण्याचे आवाहन केले आहे.
कायद्याची चौकट आणि महापालिकेचे निर्देश
मिरा-भाईंदर पालिकेने स्पष्ट केले आहे की, शहरातील सर्व गृहनिर्माण संस्था (Housing Societies), व्यापारी संकुले, शैक्षणिक संस्था, शासकीय-खासगी कार्यालये आणि औद्योगिक आस्थापनांनी आपल्या इमारतींच्या छतावर पडणारे पावसाचे पाणी वाया न घालवता, ते रेन वॉटर हार्वेस्टिंग प्रणालीद्वारे भूजल पुनर्भरणासाठी (Groundwater Recharge) वापरणे कायदेशीर आणि सामाजिकदृष्ट्या अत्यंत आवश्यक आहे. नवीन इमारतींच्या बांधकाम मंजुरीसाठी ही प्रणाली आधीच बंधनकारक असून, आता अस्तित्वात असलेल्या सोसायट्यांनीही यात तातडीने पुढाकार घेणे गरजेचे आहे.
“आज जपलेला प्रत्येक थेंब, उद्याची पाणीटंचाई टाळेल. नागरिकांनी कायद्याच्या चौकटीत राहून आणि जलसुरक्षेचे महत्त्व ओळखून पालिकेच्या या मोहिमेला सहकार्य करावे.”
— पाणी पुरवठा व मलनि:सारण विभाग, मिरा-भाईंदर महानगरपालिका.
’वर्षाजल संधारणाचे’ फायदे काय?
महापालिकेने जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकात रेन वॉटर हार्वेस्टिंगचे महत्त्व आणि फायदे विशद करण्यात आले आहेत:
- भूजल पातळीत वाढ: छतावरील पाणी जमिनीत मुरवल्यामुळे भूगर्भातील पाण्याची पातळी वाढेल.
- विहिरी-बोअरवेलला जीवदान: उन्हाळ्यात कोरड्या पडणाऱ्या विहिरी आणि बोअरवेलमधील पाण्याची उपलब्धता सुधारण्यास मदत होईल.
- पुरावर नियंत्रण: पावसाचे पाणी थेट रस्त्यावर येण्याऐवजी जमिनीत जिरल्यामुळे शहरी भागात पाणी साचणे आणि पूर येण्याचे प्रमाण कमी होईल.
- पर्यावरण संवर्धन: पाण्याचा अपव्यय टळल्याने शहराच्या शाश्वत जलसुरक्षेस हातभार लागेल.
मिरा-भाईंदर शहराची लोकसंख्या झपाट्याने वाढत असून पाण्याचा प्रत्येक थेंब वाचवणे ही आता काळाची गरज बनली आहे. त्यामुळे शहरातील नागरिकांनी केवळ पालिकेच्या आवाहनाकडे एक नोटीस म्हणून न पाहता, भावी पिढीच्या जलसुरक्षेसाठी हे अभियान लोकचळवळ म्हणून राबवावे, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.